İran: Batı'nın korktuğu güç

İran'la tarihi nükleer anlaşma

Tahran uranyumu nükleer silah üretmeye yetecek seviyeye kadar zenginleştirmeyecek, elindekileri altı ay içinde dönüştürecek. Nükleer program için müzakere devam edecek, ambargo yumuşatılacak.

Konular: Ortadoğu, İran, Rusya
İran ile BM Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesi ve Almanya arasında, Tahran'ın yürüttüğü nükleer programa ilişkin müzakerelerde geçici anlaşmaya varıldı. 
 
İsviçre'nin Cenevre kentinde gerçekleştirilen görüşmelerde varılan uzlaşmaya göre, İran nükleer silah üretme kapasitesine sahip yaklaşık 200 kilogram yüzde 20 oranında zenginleştirilmiş uranyumu altı ay içinde dönüştürmeyi kabul etti. 
 
Görüşmelerin ardından açıklama yapan ABD Dışişleri Bakanı Kerry, Tahran'ın zenginleştirilmiş uranyum düzeyini yüzde 5'te durdurmayı kabul ettiğini kaydetti. Kerry, "İran altı ay içinde yüzde 20 oranında uranyuma artık sahip olmayacak" dedi. İran'ın 'barışçıl' nükleer programı da yine müzakerelere tabi olacağını belirtti. 
 
Kerry bu anlaşma sayesinde, İsrail'in ve bölgedeki diğer müttefiklerinin daha güvende olacağını vurguladı.
 
İran, anlaşma çerçevesinde yeni zenginleştirme tesisi inşa etmeyecek ve plütonyum reaktörü Arak'ın faaliyetlerini duruduracak. Tahran, ayrıca mevcut nükleer tesislerde günlük denetimler yapılmasına da izin verecek. 
 
İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif ise "Umarım kaybolan güveni yeniden oluştururuz" diye konuştu. Zarif, İran halkının, haklarına ve itibarına saygı gösterilmesini beklediğini söyledi. 
 
Anlaşma nihai değil. İran'a altı ay süre tanındı. Bu süre sonunda İran'ın şartlara ne kadar uyduğu gözden geçirilecek ve müzakereler devam edecek. 
 
'Uranyum zenginleştirmeye devam edeceğiz'
 
İran Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Ali Ekber Salihi, "Varılan anlaşmaya göre İran nükleer faaliyetlerinin hiçbirini durdurmayacak" dedi.
 
İran'ın uranyum zenginleştirmeye devam edeceğini belirten Salihi  "Gönüllü olarak, zenginleştirilmiş uranyum düzeyini altı ay geçerli olmak suretiyle nihai anlaşma yapılana kadar yüzde beş düzeyinde tutacağız. Ancak zenginleştirilmiş uranyum konusu nihai anlaşmanın sonunda netlik kazanacaktır" dedi.
 
Yıllardır yürüttüğü nükleer programıyla zenginleştirilmiş uranyum kapasitesini artıran İran'ın nükleer silah üretmesinden endişe ediliyordu. Tahran yönetimi ise nükleer faaliyetlerini enerji üretmek amacıyla sürdürdüğünü savunuyordu. 
 
Obama: En somut ilerleme
 
Tarafların Cenevre'de el sıkışmasının hemen ardından ABD Başkanı Barack Obama Beyaz Saray'da basın toplantısı düzenledi. Obama, "Bugünkü adım başkanlığa geldiğim günden bu yana İran ile yaptığımız kayda değer somut ilerlemedir. Bugün diplomasi, İran'ın nükleer programının barışçıl olduğunu ve nükleer silah elde edemeyeceğini teyit edebileceğimiz daha güvenli bir dünyaya doğru yeni bir yol açtı." dedi.
 
ABD Başkanı, anlaşmanın sadace bir ilk adım olmasına rağmen önemli bir başarı olduğunu, neredeyse 10 yıldan bu yana ilk defa İran'ın nükleer programını durdurduklarını ve programın kilit unsurlarının etkisiz hale getirileceğini söyledi.
 
Daha kapsamlı bir çözüm için önlerinde altı aylık bir zaman olduğunu ifade eden Obama, "Bu anlaşma sayesinde İran, müzakereleri nükleer programını geliştirmeye yönelik bir kılıf olarak kullanamayacak" yorumunda bulundu.
 
ABD ve diğer büyük güçlerin yaptırımlar konusunda İran'a ılımlı bir rahatlama getirmekte mutabık kaldığını belirten Obama, yine de en güçlü temel yaptırımlarını uygulamaya devam edeceklerinin de altını çizdi. Ancak yeni yaptırımların gündeme getirilmemesi konusunda ABD Kongresi'ne mesaj gönderdi. 
 
Ruhani: Nükleer hakkımız resmen tanındı
 
İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani de Tahran'da kameraların karşısındaydı. Uluslararası güçlerle vardıkları uzlaşmadan memnun olduğunu, nükleer anlaşmanın gereklerini hemen yerine getireceklerini söyledi.
 
Ruhani, bu anlaşma ile dünyadaki büyük güçlerin İran'ın nükleer faaliyet hakkının resmen tanındığını belirtti, zaten nükleer silaha sahip olmak gibi bir amaçlarının olmadığını vurguladı. 
 
Kaynak: Ajanslar

 

Yorumlar

Bu sitede yer alan içerikler sadece genel bilgilendirme amacı ile sunulmuştur. Yorumlarınızı kendi özgür iradeniz ile yayınlanmakta olup; bununla ilgili her türlü dolaylı ve doğrudan sorumluluğu tek başınıza üstlenmektesiniz. Böylelikle, Topluluk Kuralları ve Kullanım Koşulları'na uygun olarak, yorumlarınızı kullanmak, yeniden kullanmak, silmek veya yayınlamak üzere tarafımıza geri alınamaz, herhangi bir kısıtlamaya tabi olmayan (format, platform, süre sınırlaması da dahil, ancak bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla) ve dünya genelinde geçerli olan ücretsiz bir lisans hakkı vermektesiniz.
;