Kronoloji

Kronoloji: İsrail'in işgal altındaki topraklarda yerleşim faaliyetleri

Kırk yılı aşkın bir süredir işgal ettiği Filistin topraklarında yerleşim faaliyetlerini devam ettiren İsrail'in bu tutumu uluslararası alanda sürekli kınanıyor.

Konular: Ortadoğu, İsrail, Filistin, Doğu Kudüs, Binyamin Netanyahu

Yerleşimci sayıları: Bölgelerdeki nüfus değişimini yıllara göre görmek için çizgiler üzerinde gezininiz.

1967

İsrail, ‘Altı Gün Savaşı’nda aynı anda birkaç Arap devletiyle çatıştı ve zafer kazanarak Sina Yarımadası, Gazze Şeridi, Batı Şeria, Doğu Kudüs ve Golan Tepeleri’nin kontrolünü sağladı.

Dönemin savunma bakanı Moşe Dayan’ın öncülüğünde İsrail’in, işgal edilen topraklardaki askeri egemenliği başladı.

1968

Devam eden süreçte ağırlıklı olarak Golan Tepeleri’nde olmak üzere 14 yerleşim birimi kuruldu. Yerleşim kurulan bölgeler arasında Sina Yarımadası’nın kuzeyi ve Batı Şeria da yer aldı. Dini motifli yerleşim hareketi ‘Guş Emunim’, işgal edilen El Halil bölgesinde kuruldu.

1972

Guş Emunim hareketi Batı Şeria’daki El Halil bölgesinde terkedilmiş bir askeri üste Kiryat Arba yerleşimini kurdu.

1974

Haham Yahuda Kook, Guş Emunim hareketini önemli bir politik güç haline getirdi. Kook, Yahudilere Tevrat’ın emrettiği şekilde ‘İsrail toprağına’ yerleşmeleri çağrısında bulundu.

1975

Batı Şeria’nın önemli yerleşim birimlerinden Ma’ale Adumim kuruldu.

1976

Dönemin başbakanı İzak Rabin ve savunma bakanı Şimon Peres’in liderliğindeki ve Yom Kippur Savaşı’ndan sonra zayıflamış olan İşçi Partisi, yerleşim hareketinin devamını sağladı.

1977

Genel seçimlerin ardından göreve gelen Menahem Begin’in Likud Partisi, ‘Büyük İsrail’in yerleşim projesine bağlı olduğunu açıkladı.

1978

Dönemin tarım bakanı Ariel Şaron, işgal edilen topraklardaki Yahudi yerleşimci sayısını iki katına çıkarma politikasını başlattı. Batı Şeria’nın önemli yerleşim birimlerinden Ariel kuruldu.

Eylülde, dönemin Mısır Devlet Başkanı Enver Sedat ve İsrail Başbakanı Menahem Begin ABD’nin Maryland eyaletinde yer alan Camp David’de ABD Başkanı Jimmy Carter’ın arabuluculuğunda on üç günlük gizli bir barış görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmelerde yerleşim konusu da masaya yatırıldı.

Mısır – İsrail Barış Anlaşması’nın imzalanması ile sonuçlanan görüşmelerin ardından İsrail Sina Yarımadası’ndaki yerleşimlerini boşaltmaya başladı ve konutları yıktıktan sonra bölgenin kontrolünü Mısır’a teslim etti.

1979

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, 22 Mart 1979 tarih ve 446 sayılı kararı neticesinde, 1967’den beri işgal altında olan Filistin ve Arap topraklarında İsrail yerleşim yerlerinin kurulmasını öngören İsrail politikası ve uygulamalarının uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve Orta Doğu’da kalıcı barışı sağlamada önemli bir engel teşkil ettiğini ilan etti. (kararın orijinal İngilizce metni)

1980

Meclisin alt kanadı Knesset, Kudüs’ü İsrail’in ‘bütün ve birleşik başkenti’ ilan etti. BM Güvenlik Konseyi’nin 478 numaralı kararı bu yasayı geçersiz ilan ederken, 465 sayılı karar ise İsrail’e işgal altındaki yerleşimlerini boşaltması çağrısı yaptı. (478 ve 465 numaralı kararların orijinal İngilizce metinleri)

1981

İsrail, Golan Tepeleri üzerindeki egemenliğini genişleten yasayı onaylayarak bölgeyi ilhak ettiğini duyurdu ve buradaki Yahudi vatandaşlarına kalıcı ikamet imkanı tanıdı. Bölgedeki Yahudi yerleşimcilere İsrail vatandaşlığı ve kimliği verildi.

1982

İsrail güvenlik güçlerinin Yamit bölgesine düzenlediği operasyonla Sina Yarımadası’nın boşaltılma süreci tamamlandı.

1993

İsrail ve Filistin arasında Oslo Barış Anlaşması imzalandı. Anlaşma, Filistin’in Batı Şeria ve Gazze Şeridi’ndeki kısmi otonomisine resmi bir statü vermesi dışında barışın sağlanması konusunda işlev kazanmadı; İsrail’in yerleşim faaliyetleri hızla devam etti ve Tel Aviv yönetimi yerleşimlerin Oslo Barış Anlaşması’na aykırı olmadığı tezini kullandı.

1996

Batı Şeria’nın bir diğer önemli yerleşim birimi Modi’in İllit kuruldu.

1998

İsrail’in Batı Şeria’dan çekilmesini hızlandıracak barış görüşmeleri, Netanyahu hükümetinin çökmesi ve Filistinlilerin yerleşimlere yönelik protestoları yüzünden sekteye uğradı. Bunun üzerine İsrail, Doğu Kudüs civarındaki yerleşimlere eklemeyi planladığı bin 800 yeni konuttan oluşan projeyi askıya aldı.

2001

İsrail birlikleri, Oslo Anlaşması ile kontrolünü Filistin Yönetimi’ne devrettikleri ve aralarında Gazze Şeridi de bulunan bazı toprakları tekrar işgal etti.

2002

Ariel Şaron hükümeti Ayırıcı Duvar’ın inşasına başladı. Çoğu Batı Şeria’dan geçen duvar İsrail’in uluslararası tanınmış sınırlarının doğusunda konumlandırıldı.

2003

Tel Aviv Yönetimi ve Filistinliler, ‘Barış İçin Yol Haritası’ üzerinde anlaştı. İsrail, Filistinlilerin, ‘şiddeti koşulsuz sonlandırması’ karşılığında, işgal altındaki bölgelerde yerleşim faaliyetlerini dondurmayı kabul etti.

2004

İsrail hükümeti ve meclisi, Gazze Şeridi’ndeki yerleşimlerin boşaltılması kararını onayladı.

2005

‘Sasson Raporu’, İsrailli bazı devlet kurumlarının, hükümetin onayı olmadan yasadışı yerleşim faaliyetlerinde bulunduğunu ortaya koydu.

İsrail hükümeti Ma’ale Adumim’de 3500 yeni konut inşa edeceğini duyurdu.

Gazze Şeridi’ndeki 21 yerleşim biriminin tamamı, ‘tek taraflı geri çekilme planı’ kapsamında boşaltıldı.

2007

Filistinliler, Annapolis Konferansı’nda barış görüşmeleri için yerleşim faaliyetlerinin durdurulmasını ön koşul olarak öne sürdü. Ancak İsrail, Doğu Kudüs’te yeni yerleşimler kurulması yönündeki planından geri adım atmadı.

İsrail ayrıca Beytüllahim yakınlarındaki Har Huma mahallesinde 300 konut daha inşa etme kararı aldı. Söz konusu karar ABD ve AB tarafından kınandı.

2008

Kudüs Belediyesi, Doğu Kudüs’te 600 yeni konut inşası projesini duyurdu. Dönemin ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice, yerleşimlerin faaliyetlerin durması gerektiğini ve bu girşimin ‘yol haritası’ planına aykırı olduğunu belirtti.

İsrail Yüksek Mahkemesi Tel Aviv yönetimine, Migron’da yasadışı olarak kurulan karakolun ‘yol haritası’ planına göre neden kaldırılmadığını açıklaması için 45 gün süre verdi. Bu sırada Gazze Savaşı başladı.

2009

ABD Başkanı Barack Obama, Kahire’de yaptığı konuşmada, ülkesinin İsrail’in devam eden yerleşim faaliyetlerinin meşruiyetini kabul etmediğini açıkladı.

İsrail Savunma Bakanı Ehud Barak Batı Şeria’daki yerleşim bölgesinde 300 yeni konutun inşasına onay verdi.

Obama, Batı Şeria ve Doğu Kudüs’teki yerleşim faaliyetlerinin tamamen dondurulması talebinde bulundu.

İsrail inşaatların geçici olarak dondurulması önerisini getirdi, ancak Hamas lideri Halid Meşal bu teklifin ABD’nin talebini ‘geçiştirmek’ amacıyla öne sürüldüğünü iddia etti. Meşal’in iddiası Arap Birliği Genel Sekreteri Amr Musa tarafından da desteklendi.

2010

İsrail, ABD Başkan Yardımcısı Joe Biden’in ülkeyi ziyareti sırasında, Doğu Kudüs’deki Ramat Şolomo bölgesinde bin 600 yeni konutun planlandığını duyurdu.

Biden bu girişimi kınayarak, “Açıklamanın içeriği ve zamanlaması ihtiyaç duyduğumuz güveni baltalayacak türden” açıklamasını yaptı.

BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon, ‘işgal edilen topraklardaki yasadışı yerleşim faaliyetlerinin derhal durdurulması’ çağrısında bulundu.

2011

ABD yönetimi, BM Güvenlik Konseyi’nde, İsrail’in işgal ettiği Filistin topraklarındaki tüm yerleşim yerlerinin yasadışı olduğunu belirten tasarıyı veto etti.

İsrail kabinesinin alt kanadı Knesset Filistinlilerin BM kültür ajansı UNESCO’dan tam üyelik hakkı kazanmalarının ardından, Doğu Kudüs’te yerleşim birimleri inşaatlarının hızlandırılması kararını aldı.

2012

Tel Aviv yönetimi, Batı Şeria’da 1990’lı yıllarda kurulan üç yerleşim bölgesi Bruçin, Reçelim ve Sansana’ya ‘yasal statü’ verdi.

Batı Şeria’nın Ulpana bölgesindeki yerleşim birimlerinin yıkılmasını engelleyen yasa tasarısı Knesset’te reddedildi.

DOSYA: İSRAİL-FİLİSTİN SORUNU

Bu gelişmenin ardından İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Batı Şeria’ya 850 Yahudi yerleşimcinin daha gönderilmesi kararını açıkladı.

Tel Aviv yönetimi, işgal altındaki Batı Şeria’da bulunan Nablus yakınında bir kolejin statüsünü, tepkilere rağmen üniversite kademesine yükseltti.

Doğu Kudüs’te Yahudi yerleşimlerini genişletmek amacıyla 942 yeni konutun inşasına onay verildi.

Kaynak: Al Jazeera, Orta Doğu Barışı Vakfı (Foundation for Middle East Peace), İsrail Merkezi İstatistik Bürosu

Yorumlar

Bu sitede yer alan içerikler sadece genel bilgilendirme amacı ile sunulmuştur. Yorumlarınızı kendi özgür iradeniz ile yayınlanmakta olup; bununla ilgili her türlü dolaylı ve doğrudan sorumluluğu tek başınıza üstlenmektesiniz. Böylelikle, Topluluk Kuralları ve Kullanım Koşulları'na uygun olarak, yorumlarınızı kullanmak, yeniden kullanmak, silmek veya yayınlamak üzere tarafımıza geri alınamaz, herhangi bir kısıtlamaya tabi olmayan (format, platform, süre sınırlaması da dahil, ancak bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla) ve dünya genelinde geçerli olan ücretsiz bir lisans hakkı vermektesiniz.
;