IŞİD

IŞİD neden saldırıları üstlenmiyor?

IŞİD Sultanahmet’te ve Cakarta’da aynı hafta saldırılar düzenlendi. Cakarta’yı üstlendi, Sultanahmet ile ilgili açıklama yapmadı. Nedenini uzmanlara sorduk.

IŞİD bugüne kadar Türkiye’yi hedef alan çeşitli biçimlerde saldırlar düzenledi. Bu saldırılar arasında mensuplarının 20 Mart 2014’de Niğde’de güvenlik güçleriyle silahlı çatışmaya girmesi de var, aynı yıl Haziran ayında Musul’da Türk diplomatları rehin alması da, Suruç, Ankara ve en son Sultanahmet’te düzenlediği intihar saldırıları da. Dünyanın başka yerlerinde düzenlediği saldırıları, örneğin Paris’teki saldırıları üstlenen IŞİD, Türkiye’de düzenlediği intihar saldırıları konusunda açıklama yapmadı. Bunun nedeninin ne olabileceğini uzmanlara sorduk.

Ahi Evran Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi ve 21.YY Türkiye Enstitüsü Ortadoğu ve Afrika Masası Başkanı Serhat Erkmen, bu soruya yanıt vermek için IŞİD’in saldırılarının kimler tarafından düzenlendiğinin analiz edilmesi gerektiğinin altını çizdi ve bu noktadan bakıldığında IŞİD saldırılarının genel olarak üç kategoride değerlendirildiğini anlattı:

"Birinci kategori, IŞİD sempatizanı yalnız kurtların bireysel olarak düzenlediği ama eylemden hemen önce ya da sırasında IŞİD’e biat ettiğini duyurduğu eylemler. Bunun bir örneği ABD’de California Sen Bernardino’da  engellilere hizmet veren bir merkeze düzenlenen saldırı.

İkinci tip saldırılar, IŞİD’in dünyanın çeşitli yerlerinde vilayet olarak ilân ettiği yerlerde, yerel IŞİD örgütlerinin inisiyatifinde gerçekleştirdiği saldırılar, mesela Mısır ve Libya’da düzenlenen saldırılar.

Üçüncüsü de, Paris’teki gibi merkez tarafından emri verilen ve planlaması yapılan saldırılar. "

Erkmen, merkezi yapı tarafından planlandığı halde, Fransız makamları saldırıyı IŞİD’in düzenlediğini söyleyinceye kadar IŞİD’in Paris saldırısını da üstlenmediğini hatırlatıyor:

Bir örgüt düzenlediği saldırıyı niye üstlenir? Siyasal propaganda yapmak ve yeni elaman devşirmek için. Ama artık ağırlıklı olarak sosyal medya üzerinden yürüyen bir mekanizma var, her iki amaca da ulaşmak mümkün oluyor bu sayede.”

Erkmen’e göre, IŞİD’in Türkiye’de düzenlediği intihar saldırıları da merkezi karar alma mekanizması tarafından planlanmış saldırılar. Bu da, IŞİD adı altında başka bir güç tarafından bu saldırıların düzenlenmiş olabileceği ihtimâlini azaltıyor:

IŞİD’e elbette orta ve alt seviyede dışarıdan sızmalar vardır ama IŞİD karşı istihbaratı çok güçlü olan bir yapı. Merkezi karar alma yapısına bir sızma olduğuna pek ihtimal vermem. Eğer varsa, durum sandığımızdan daha tehlikelidir.

“Klasik teorilerle açıklanamaz”

Erkmen’in dikkat çektiği başka bir nokta da bu tip örgütlerin yapılarının artık değiştiği ve klasik teorilerle açıklanamayacağı. Erkmen, IŞİD ya da El Kaide gibi örgütlerin saldırıları üstlenmemek gibi genel bir tutumları da olabileceğine de vurguluyor ve 11 Eylül saldırısını El Kaide’nin düzenlediğine dair kimsenin şüphesi olmadığı halde, El Kaide’nin 11 Eylül saldırısını üstlenmediğini de anımsatıyor:

Bu tip örgütler her zaman yaptıkları eylemleri üstlenmiyorlar. Yeni örgütler bunlar. Eskiden örneğin ETA, IRA gibi örgütler, eylemlerini üstlenir hatta eylemi gerçekleşmeden önce ‘şuraya bomba koyduk, sivilleri boşaltın’ derlerdi. Ama eski klasik teorilerle bu yeni örgütleri açıklamak mümkün değil.”

“Gizem unsuru”

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) Uzmanı Nihat Ali Özcan da üstlenmediği eylemlerin IŞİD çevresinde bir ‘gizem’ yarattığını, bunun IŞİD ile ilgili tartışmalara yol açtığını ve IŞİD’in propaganda ihtiyacının böylece karşılandığını söylüyor.

Özcan’ın dikkat çektiği başka bir noktaysa IŞİD’in toplumların fay hatları üzerinden eylemler yaparak kaosa yol açmak olarak özetlenebilecek stratejisi.

IŞİD’in Türkiye’de daha önce düzenlediği intihar saldırılarının Suriye’de savaştığı PYD’nin uzantısı olarak gördüğü hedefler olduğunu anımsatan Özcan, hem Ankara hem de Suruç saldırısının Türkiye’deki toplumsal kutuplaşmayı derinleştirdiğine dikkat çekiyor ama bununla birlikte Sultanahmet saldırısının IŞİD’in stratejisinde bir değişikliğe gitmeye başladığının da işareti olabileceğini söylüyor:

Türkiye’yi ikmâl ve personel temin rotası olarak gören IŞİD, Türkiye’ye yönelik sessizlik stratejisini de değiştiriyor. Ancak burada kaos yaratma amacı için acelesi de yok. “

“Türkiye’yi topyekûn karşısına almak istemiyor”

Sakarya Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden Doç. Dr. Tuncay Kardaş da IŞİD’in Türkiye’yi yakın bir tarihte ‘açık cihat alanı’ ilân ettiğini anımsatıyor ama o da Özcan gibi IŞİD’in Türkiye’yi topyekûn hedeflemek için acele etmediğini düşünüyor. Bu da IŞİD’in Türkiye’de gerçekleştirdiği intihar eylemlerini üstlenmemesinin nedenlerinden biri:

IŞİD’in teoloji temelli bir düşence sistematiği var. Kıyametçi görüşler üzerinden hareket ediyor. Büyük savaş olacağına inanıyorlar, bu savaş sonrasında da savaşmadan İstanbul’u ve sonra Mekke’yi almak istiyorlar. Ama büyük savaştan önce değil.”

Kardaş’a göre, IŞİD bu teolojik neden dışında pratik nedenlerle de Türkiye’deki intihar saldırılarını üstlenmiyor çünkü Türkiye’deki sempatizanlarının büyük çaplı operasyonlara uğramasından çekiniyor. Ayrıca Türkiye’yi topyekûn karşısına da almak istemiyor çünkü Türkiye’de hedeflediği gruplar arasında da bir öncelik sırası var:

Türkiye’deki hedefleri sırayla Kürtler, sonra laikler ve en son hükümet. Böyle bir kategorizasyonu var. Ayrıca toplumların sosyal fay hatlarını da hedef alıyor. Örneğin Avrupa’da Müslüman göçmenlerle, Avrupa’nın yerlileri arasında çatışma yaratmayı başardılar.  Türkiye’deki saldırılarında da benzer bir amaç güdüyorlar, buradaki toplumsal fay hatları harekete geçirmeye çalışıyorlar ama, aceleleri de yok.”

Kaynak: Al Jazeera

Ayşe Karabat

1970 yılında Ankara'da dünyaya geldi. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Siyaset Bilimi bölümünden mezun oldu. 1995’den beri çeşitli dergi, gazete ve TV kanallarında muhabir olarak çalıştı. Devamını oku

Yorumlar

Bu sitede yer alan içerikler sadece genel bilgilendirme amacı ile sunulmuştur. Yorumlarınızı kendi özgür iradeniz ile yayınlanmakta olup; bununla ilgili her türlü dolaylı ve doğrudan sorumluluğu tek başınıza üstlenmektesiniz. Böylelikle, Topluluk Kuralları ve Kullanım Koşulları'na uygun olarak, yorumlarınızı kullanmak, yeniden kullanmak, silmek veya yayınlamak üzere tarafımıza geri alınamaz, herhangi bir kısıtlamaya tabi olmayan (format, platform, süre sınırlaması da dahil, ancak bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla) ve dünya genelinde geçerli olan ücretsiz bir lisans hakkı vermektesiniz.
;